* Za planirani prinos "viljamovke" od 45 t/ha, na primer, potrebno je ostaviti oko 40 rodnih pupoljaka/m2, uz pretpostavljeni manji stepen zametanja plodova (12,5%) i masu ploda od 120 g

Da bi se definisao zahvat u rezidbi kruške, neophodno je poznavati tzv. tip organogeneze rodnog drveta. To podrazumeva znanje o broju vegetacija koje su neophodne bočnoj vegetativnoj kupi ili nosaču rodnog drveta da stvori određeni tip rodne grančice. Dinamika, tok i rezultat razvoja mešovitih pupoljaka kruške su takođe bitni za definisanje ovog parametra i u direktnoj su vezi sa stepenom diferenciranosti rodnih pupoljaka u prethodnoj vegetaciji.
Izražena sklonost pojednih sorti kruške da pretežno daju plodove na određenim tipovima rodnih grančica odredila je tipove plodonošenja.
Prvi tip plodonošenja ("viljamovka") - Na mladim stablima, rod se pretežno formira na vitim rodnim grančicama, dok se ulaskom stabala u punu rodnost udeo naboritih rodnih grančica na starom rodnom drvetu povećava do 30%. Razlikuje se više podtipova: sorte s kraćim rodnim drvetom (do 50%) u punoj rodnosti ("viljamovka") i sorte koje spontano donose rod, uglavnom na naboritim rodnim grančicama ("košijeva", "santa marija", "rana moretinijeva", "karmen"). Rezidba pri ovom tipu plodonošenja tokom formiranja krune sastoji se samo u proređivanju vitih grančica. S ulaskom stabala u puni rod intenziviraju se povratni rezovi na starijim granama radi stimulisanja razvoja novih prirasta za zamenu rodnog drveta. Rezidba treba da je izbalansirana i njome treba sprečiti zagušenje krune usled savijanja rodnog drveta pod teretom roda.
Drugi tip ("abate fetel", "pakhams trijumf", "toska") - Rod se spontano dobija na preterano brojnim naboritim grančicama razvijenim na granama starim dve godine. Ogoljavanje grana u osnovi krune, obilno zametanje i sitni plodovi sorti ovog tipa plodonošenja traže proredu naboritih rodnih grančica za 50% na granama starosti dve-tri godine, već u početnoj rodnosti. U punoj rodnosti, 60-70% roda se stabilizuje na granama starim dve do četiri godine. Sorte iz ove grupe rano ulaze u vegetaciju i mogu stradati od mrazeva. Kasno izvođenje rezidbe (od pokretanja pupoljaka do cvetanja) može rešiti ovaj problem.
Treći tip ("konferans", "butira") - Rod se dobija sa prinosnih naboritih grančica, razvijenih pretežno na granama starim tri godine. Sa starenjem grana opada i kvalitet roda. Zato se preporučuje redovna rezidba nosača rodnog drveta barem za 1/3 u cilju dobijanja mladih grana koje, uz ručno proređivanje plodova, daju krupne plodove pravilnog izgleda.
Četvrti tip ("boskova bočica") - Rod se dobija na vitalnim naboritim grančicama izbalansiranog odnosa bujnost/rodnost, razvijenim na nosačima pretežno starijim od četiri godine. Zato se kod ove sorte rezidba u cilju podmlađivanja krune sastoji u blagim povratnim rezovima i proređivanju grana starijih od tri godine, uz održavanje dovoljnog broja grana za obnovu rodne površine.
Peti tip ("krasanka", "kleržo", "zimska dekantkinja") - Poluskeletni prirasti u 2. godini na sebi formiraju više dužih i kraćih rodnih grančica na bočnim pozicijama i mladar na vrhu koji remeti kvalitet roda. Sorte ovog tipa plodonošenja se zato moraju oštro rezati. Vite rodne grančice se samo proređuju, starije rodno drvo se podmlađuje prevođenjem na letorast, a mlađe rodno drvo se reže obično na dva pupoljka.
U gustim zasadima kruške na vegetativnoj podlozi dunje BA 29 (vreteno sa gustinom sadnje 3,3-4 x 1-1,7 m) česti su slučajevi nepravilnog rasporeda grana i kratkih nosača rodnog drveta, uz snažan porast produžnice koja remeti zakon potčinjenosti, odnosno princip da bočni skeleti moraju biti duplo tanji od stožine. U ovakvim slučajevima, povratni rezovi produžnice neophodni su već u 3, 4. godini, ili njeno naizmenično/potpuno savijanje, čime se obnavlja vegetativna aktivnost donjeg dela krune i potencira razvoj prirasta sa suprotne strane od povijenog vrha produžnice. Kruna u ovim slučajevima nije viša od 2,5 m.
Sejanac divlje kruške omogućava ređu sadnju (3,8-4 x 1,8-2 m) i prostorne oblike krune (piramide), jeftiniji sadni materijal (sadnice bez posrednika), kao i veću tolerantnost stabala prema suši, sadržaju kreča u zemljištu i kolebanjima temperature. Pravilno formiran uzgojni oblik kod slabo bujnih sorti ("pakhams trijumf") može obezbediti prvi rod već u 3. vegetaciji.
Kruška ima rodnije pupoljke nego jabuka. Za planirani prinos "viljamovke" od 45 t/ha, na primer, potrebno je ostaviti oko 40 rodnih pupoljaka/m2, uz pretpostavljeni manji stepen zametanja plodova (12,5%) i masu ploda od 120 g.

Mr Dejan Marinković
PSSS "Padinska Skela"